Belgique : transplantation de cellules souches adultes lors d’une opération du cœur.

Le Dr Hendrikx, de l'hôpital Virga Jesse (à Hasselt). a réussi, l'implantation de cellules souches, extraites de la moëlle épinière d'une patiente, pour soigner ses problèmes cardiaques. Examens faits quelques semaines après l'implantation, les cellules semblent en effet se multiplier pour renforcer les tissus cardiaques. L'expérience est en passe d'être réitérée plusieurs fois pour amener à des conclusions plus probantes. Le Dr Hendrikx a précisé, en réponse à la question insistante de l'intervieweur, qu'il n'envisageait pas d’avoir recours qux  cellules souches embryonnaires.

Succesvolle stamceltransplantatie tijdens hartoperatie in Virga Jesseziekenhuis

De hartchirurgen van het Virga Jesseziekenhuis (VJZ) hebben voor het eerst stamcellen rechtstreeks ingespoten in het afgestorven hartspierweefsel van een patiënt. Dit gebeurde tijdens een overbruggingsoperatie van de kransslagaders. De stamcellen waren voorbereid en behandeld in het eigen klinisch laboratorium van het ziekenhuis. De hartfunctie van de patiënt bleek na de ingreep spectaculair verbeterd te zijn. De dikte van de spierwand is significant toegenomen.

In het Virga Jesseziekenhuis maakt men al een tiental jaren gebruik van stamceltransplantatie voor de behandeling van bloedkankers. De nieuwe hartchirurgische toepassing is de afgelopen jaren eerst grondig op punt gesteld in een intensieve samenwerking tussen de dienst experimentele hematologie van het klinische laboratorium VJZ, de dienst cardiothoracale heelkunde VJZ en het departement fysiologie van het Limburgs Universitair Centrum.

De artsen hebben de eerste patiënten voor de ingreep zorgvuldig uitgekozen. Het gaat om patiënten bij wie een hartoperatie in ieder geval noodzakelijk was. Met de klassieke overbruggingsoperatie kon men wel het nog leefbare hartspierweefsel van bloed voorzien, maar aan het afgestorven gedeelte van de hartspier viel niets meer te doen. De artsen gingen ervan uit dat ze het volledige herstel van het hartspierweefsel konden realiseren door ook het ‘dode’ hartweefsel te vervangen door stamcellen die de mogelijkheid hebben nieuw spierweefsel te vormen.

Voor het behandelen van de patiënt werden door het laboratoriumteam van het Virga Jesseziekenhuis menselijke stamcellen geïsoleerd uit het beenmerg van de patiënt zelf. Dit gebeurde door een beenmergpunctie uitgevoerd onder plaatselijke verdoving, 24 uur voor de hartoperatie. De geïsoleerde stamcellen zijn vervolgens in het laboratorium experimentele hematologie verwerkt, behandeld en klaargemaakt voor de ingreep.

De behandelde stamcellen zijn tijdens de ingreep rechtstreeks in de hartspier ingebracht, voornamelijk op het grensgebied tussen het nog leefbare hartspierweefsel en het door het infarct afgestorven weefsel (littekenweefsel). De eerste patiënt heeft de ingreep uitstekend doorstaan en is na 14 dagen uit het ziekenhuis ontslagen. Bij een controle van de hartfunctie, onmiddellijk voor ontslag bleek dat het herstel van de pompfunctie spectaculair was. Niet alleen was er een verdubbeling van het hartdebiet waarneembaar, maar ook de dikte van de spierwand was significant toegenomen in de gebieden behandeld met stamcellen. Ook bij de tweede patiënt zijn de resultaten heel gunstig.

Tot voor kort ging men ervan uit dat een beschadigde hartspier zich niet meer kan herstellen. Dit proces leidt tot een blijvend verlies van het aantal leefbare hartspiercellen en veroorzaakt het ontstaan en voortschrijden van hartfalen. In België treft hartfalen jaarlijks 10 000 tot 25 000 mensen. Het is een belangrijke oorzaak van sterfte (10-20% van de patiënten na één jaar).

De behandeling met medicatie heeft de overleving van de patiënt verbeterd maar vormt geen echt alternatief voor levende cellen. De bijdrage van harttransplantatie in het verminderen van de mortaliteit is beperkt door een tekort aan donororganen, de complicaties van immunosuppressie en het functioneel falen van de getransplanteerde organen door rejectie.

Stamcellen worden al een drietal decennia wereldwijd en zeer intensief onderzocht. Het zijn als het ware “onbeschreven cellen” die de eigenschap hebben dat ze kunnen uitgroeien tot zowat alle weefsels in ons lichaam (zoals hartcellen, zenuwcellen of kraakbeencellen). De transfusie van stamcellen voor de behandeling van allerlei hematologische aandoeningen (bloedziekten) is momenteel veruit de meest succesvolle toepassing. Tot voor kort bleef het gebruik van stamcellen voor andere medische toepassingen zoals hartziekten nog een verre toekomstdroom. Met de eerste gunstige resultaten in tal van studies wereldwijd, komt daar stilaan verandering in.

De artsen van de Virga Jesseziekenhuis willen de techniek in de toekomst verder optimaliseren en toepassen bij zeer specifiek geselecteerde patiëntenVoor persinformatie kan u contact opnemen met de dienst communicatie, tel. 011-30 82 14, fax 011-30 82 17, luc.colla@virgajesse.be

http://www.virgajesse.be/main.php?navpos=1,1,2,2